เทคโนโลยีก้าวหน้า การศึกษาก้าวไกล โดย นายวินิจ มูลวิชา 

การศึกษานับว่าเป็นปัจจัยสำคัญที่จะส่งเสริมให้มนุษย์เกิดการพัฒนาและยกระดับคุณภาพชีวิต ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาในระบบหรือการศึกษานอกระบบตามความสนใจและความถนัดของแต่ละบุคคล ดังนั้น ยุทธศาสตร์ของการพัฒนาประเทศในหลายๆ ประเทศจึงมุ่งเน้นการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้มีความรู้และความสามารถโดยมุ่งเน้นการปฏิรูปหรือจัดระบบการศึกษาให้เอื้อต่อการเรียนรู้ต่อกลุ่มเป้าหมายทุกระดับ ในส่วนของกลุ่มผู้พิการทางการเห็น ซึ่งประกอบด้วยผู้พิการตาบอด และมีระดับการมองเห็นเลือนรางนั้น ในฐานะทรัพยากรมนุษย์เช่นเดียวกันกับบุคคลทั่วไปในสังคมพึงได้รับการศึกษาอย่างเท่าเทียม ดังที่มีระบุไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยกำหนดให้บุคคลพึงได้รับการศึกษาอย่างเท่าเทียม แต่การจะจัดการศึกษาสำหรับผู้ที่มีข้อจำกัดให้เป็นไปอย่างเท่าเทียมกับบุคคลทั่วไปนั้นจำเป็นที่จะต้องมีระบบที่เอื้ออำนวยสนับสนุน ให้ข้อจำกัดต่าง ๆ นั้นไม่เป็นอุปสรรคต่อการศึกษาหาความรู้หรือเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร กลุ่มผู้พิการทางการเห็นมีข้อจำกัดด้านการรับรู้ข้อมูลข่าวสารซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการเรียนรู้เรื่องจากข้อมูลที่ได้รับการจัดทำ หรือออกแบบเพื่อใช้ประกอบการเรียนการสอนโดยทั่วไปจัดทำในรูปแบบของเอกสารสิ่งพิมพ์ ซึ่งการเรียนรู้เป็นไปได้ด้วยการอ่านโดยใช้สายตา เพื่อลดช่องว่างทางการเรียนรู้ดังกล่าวจึงมีผู้ประดิษฐ์คิดค้นนวัตกรรม/สื่อเทคโนโลยีในรูปแบบต่าง ๆ เพื่อให้ผู้พิการทางการเห็นสามารถเรียนรู้และได้รับการศึกษาในสาขาวิชาต่างๆ ตั้งแต่เทคโนโลยีระดับพื้นฐาน ประกอบด้วยเครื่องเขียนที่ใช้เขียนอักษรเบรลล์ ลูกคิดที่ใช้เพื่อการคำนวณ ตลอดจนสื่อที่สามารถสัมผัสได้ การพัฒนาองค์ความรู้เพื่อส่งเสริมให้ผู้พิการสามารถเคลื่อนไหวเดินทางตลอดจนดำเนินกิจวัตรประจำวันได้อย่างมีประสิทธิภาพ จะช่วยสร้างความมั่นใจนำไปสู่การริเริ่มในสิ่งใหม่ๆ ได้ ในยุคแห่งเทคโนโลยีก้าวหน้าสู่การเรียนรู้ในระบบข้อมูลดิจิตอล มีการพัฒนาอุปกรณ์ที่ช่วยส่งเสริมการเข้าถึงข้อมูลเพื่อผู้พิการในหลายรูปแบบมากยิ่งขึ้น จากระบบคอมพิวเตอร์ปกติทั่วไปเมื่อได้รับการติดตั้งโปรแกรมอ่านจอภาพ แล้วก็จะทำให้ระบบเอื้อต่อการเรียนรู้สำหรับผู้พิการทางการเห็นได้ด้วยการที่มีเสียงตอบสนองการทำงาน ผู้พิการสามารถใช้งานโปรแกรมต่างๆ ในระบบได้ด้วยความสะดวก โดยเฉพาะในปัจจุบันที่ได้มีการพัฒนาระบบเสียงสังเคราะห์ภาษาไทยขึ้นใช้ร่วมกับโปรแกรมอ่านจอภาพเดิม ทำให้มีประสิทธิภาพในการเข้าถึงข้อมูลในระบบภาษาไทยได้ดียิ่งขึ้น รวมทั้งการเข้าสืบค้นข้อมูลในระบบเครือข่ายอินเตอร์เน็ต เป็นการเปิดประตูการศึกษาที่ก้าวไกลอย่างไร้ขีดจำกัด นอกจากนั้นหากระบบได้รับการติดตั้งโปรแกรมขยายภาพและตัวอักษรก็ จะช่วยให้ผู้พิการที่มองเห็นเลือนรางสามารถเลือกใช้งานโปรแกรมในขนาดกำลังขยายที่แตกต่างกัน สอดคล้องกับระดับการมองเห็น เพื่อการอ่านผ่านจอภาพควบคู่กับการฟังเสียงได้ ในกระบวนการผลิตสื่อการเรียนการสอนเองซึ่งเน้นการผลิตสื่อหลัก นอกจากการใช้สื่อพื้นฐานที่อาศัยการสัมผัสโดยทั่วไปแล้ว การผลิตสื่อที่ตอบสนองความต้องการในการเรียนรู้มุ่งเน้นการผลิตสื่ออักษรเบรลล์ ตัวขยาย และสื่อเสียงทั้งในรูปแบบของเทปเสียงและซีดีในระบบ MP3 และเดซี่ จะเห็นว่านวัตกรรมของการผลิตสื่ออักษรเบรลล์จากเดิมที่ใช้เครื่องพิมพ์ดีดอักษรเบรลล์(brailler) มาสู่การใช้เครื่องพิมพ์อักษรเบรลล์ในระบบคอมพิวเตอร์ (Braille printer) ทำให้การผลิตเป็นไปอย่างรวดเร็วมากยิ่งขึ้น การผลิตสื่ออักษรเบรลล์จะไม่จำกัดอยู่เพียงผู้รู้อักษรเบรลล์เท่านั้น แตะจะขยายไปถึงผู้ที่ปรารถนาจะร่วมส่งเสริมการศึกษาแก่ผู้พิการเพียงร่วมเป็นอาสาสมัครในการป้อนข้อมูลลงในระบบคอมพิวเตอร์ และเมื่อผ่านการแปลด้วยโปรแกรมแปลอักษรเบรลล์ ก็จะได้ข้อมูลพร้อมส่งพิมพ์ยังเครื่องพิมพ์และสามารถนำไปใช้ประโยชน์เพื่อการเรียนรู้สำหรับผู้พิการทางการเห็น นอกจากหนังสือสื่อตัวขยายนักเรียนผู้มีระดับการมองเห็นเลือนราง ยังสามารถเลือกใช้อุปกรณ์เครื่องช่วยต่างๆ ในการอ่านเอกสารสิ่งพิมพ์ ไม่ว่าจะเป็นเลนส์ขยายแบบต่างๆ ทั้งแบบมือถือ แบบตั้งโต๊ะ และระบบกล้องวงจรปิด (CCTV) หรือการต่อพ่วงเพื่อการใช้งานร่วมกับระบบคอมพิวเตอร์ สื่อเสียงที่ก้าวสู่ระบบดิจิตอลจะช่วยลดต้นทุนการผลิตและการบริการ เนื่องจากแผ่นซีดีแต่ละแผ่นสามารถจุข้อมูลซึ่งเป็นสื่อเสียงได้ถึงเกือบ 50 ชั่วโมง การเข้าถึงข้อมูลในส่วนที่ผู้เรียนต้องการย้อนกลับฟังในตำแหน่งที่สำคัญเพื่อการทบทวนเนื้อหาเป็นไปได้ด้วยความสะดวก ยังมีสิ่งประดิษฐ์อีกมากมายที่อำนวยความสะดวกให้แก่ผู้พิการ ไม่ว่าจะเป็นเครื่องแสดงผลอักษรเบรลล์ (Braille Display) เครื่องบันทึกส่วนบุคคลระบบแสดงผลอักษรเบรลล์ (Braille note-taker) เครื่องเล่นสื่อเสียงระบบเดซี่ ระบบอ่านหนังสือสำหรับคนตาบอด ฯลฯ ปัจจุบันองค์กรทั้งภาครัฐและเอกชนได้ให้ความสำคัญด้านการส่งเสริมการศึกษา เพื่อผู้พิการทุกประเภทซึ่งสะท้อนให้เห็นจากโครงการ การพัฒนากลไกสู่การให้บริการอย่างทั่วถึงมากยิ่งขึ้นด้วยการจัดตั้งศูนย์การศึกษาพิเศษประจำจังหวัด การส่งเสริมให้มีการพัฒนาหลักสูตรที่เน้นผู้เรียนเป็นจุดศูนย์กลาง นั่นหมายความว่าผู้พิการก็จะได้รับความสำคัญในการพิจารณาจัดการศึกษาให้สอดคล้อง เพื่อเขาจะได้เรียนอย่างเต็มศักยภาพ มีการส่งเสริมและขยายโอกาสสู่การเรียนร่วมในโรงเรียนปกติของนักเรียนผู้พิการทางการเห็น ในไม่ช้าจะมีการขยายโรงเรียนแกนนำที่มีความพร้อมที่จะรับผู้พิการเข้าศึกษากว่า 800 โรงเรียนทั่วประเทศ และพร้อมกันนั้นการประกาศใช้กฎกระทรวงเพื่อการบริการสื่อ/อุปกรณ์ เทคโนโลยีสิ่งอำนวยความสะดวกและความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษาในปี พ.ศ. 2545 จะช่วยสนับสนุนให้กระบวนการเรียนรู้เกิดความสะดวกมากยิ่งขึ้น ...... เส้นทางในการพัฒนาการศึกษาเพื่อผู้พิการยังอีกยาวไกลกว่าที่พวกเขาเหล่านั้นจะได้รับโอกาสเรียนรู้อย่างเท่าเทียมที่แท้จริง เทคโนโลยีก้าวหน้าส่งเสริมให้การศึกษาก้าวไกลเป็นความจริงที่มีข้อจำกัด เนื่องจากงบประมาณที่จะจัดสรรเพื่อให้เทคโนโลยีต่างๆ เหล่านั้นมีใช้อย่างเพียงพอแก่นักเรียนทุกคนคงเป็นไปได้ยาก แต่คุณค่าที่ไม่สามารถประเมินได้ด้วยงบประมาณแต่เป็นผลพวงที่ผู้ดำเนินโครงการได้เรียนรู้ควบคู่กับการทำงานก็คือ “ความเข้าใจของชุมชนและสังคม” และโอกาสที่นักเรียนผู้พิการได้รับจากเพื่อนร่วมชั้นนั้นเป็นประสบการณ์ที่ล้ำค่าในความรู้สึก หลายๆ ปัญหาอาจบรรเทาได้ด้วยการจัดหาเทคโนโลยีที่เหมาะสมสู่การบริการ แต่อีกหลายๆ ปัญหาขจัดได้ด้วยความเข้าใจของสังคม ..... มูลนิธิธรรมิกชนเพื่อคนตาบอด ในประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ตระหนักยิ่งถึงความสำคัญด้านการศึกษาจึงได้ดำเนินโครงการ เพื่อส่งเสริมพัฒนาการและการศึกษาแก่นักเรียนผู้พิการทางการเห็นตั้งแต่ระดับชั้นเตรียมความพร้อมของวัยเยาว์สู่การเรียนรู้ตามอัธยาศัยไร้ขีดจำกัด โดยในปี พ.ศ. 2545 ได้ยกระดับศูนย์ผลิตและบริการสื่อสู่การดำเนินงานในชื่อ ศูนย์เทคโนโลยีการศึกษาคนตาบอด ซึ่งนอกจากจะให้บริการสื่อการเรียนการสอนประเภทต่างๆ แล้วยังส่งเสริมการเข้าถึงข้อมูลด้วยการใช้ระบบเทคโนโลยี จัดให้มีการอบรมพัฒนาความรู้/ทักษะการใช้อุปกรณ์และโปรแกรมต่างๆ ที่จำเป็น ... เราได้ก้าวมาสู่ยุคใหม่แห่งการให้บริการแล้ว แต่การที่จะให้บริการอย่างทั่วถึงได้จำเป็นที่จะต้องอาศัยกลไกเครือข่ายองค์กรผู้ร่วมอุดมการณ์ในการผลิตและบริการสื่อ “หอสมุดชุมชนเพื่อคนตาบอด” จึงเป็นอีกโครงการหนึ่งซึ่งจะเป็นสื่อกลางในการให้บริการ เน้นการประสานงานระหว่างเครือข่ายองค์กรทั้งภาครัฐและเอกชน ...ความฝันยังอีกไม่ไกล หากแต่ละกลไกร่วมกันประสาน งานผลิตสื่อและบริการเทคโนโลยีจะสร้างชีวีใหม่ให้ผู้พิการ ธรรมิกชนจะสืบสาน ความฝันเป็นจริงได้ด้วยธารน้ำใจจากสังคม